Dù đã được cảnh báo nhiều lần, tình trạng ngộ độc cá nóc vẫn xảy ra tại nhiều địa phương trên cả nước. Loài cá này chứa tetrodotoxin - một trong những độc tố thần kinh mạnh nhất từng được ghi nhận, có độc tính cao gấp khoảng 275 lần xyanua và hiện chưa có thuốc giải độc đặc hiệu.
Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa vừa phát đi cảnh báo sau khi tiếp nhận nhiều trường hợp ngộ độc cá nóc. Các vụ ngộ độc khiến nhiều người phải nhập viện cấp cứu và 1 trẻ em tử vong. Trước đó, một bệnh nhân 33 tuổi tại Quảng Trị cũng phải nhập viện cấp cứu sau khi ăn cá nóc với các triệu chứng đau bụng dữ dội, nôn ói, tiêu chảy liên tục, sốt, đau đầu, chóng mặt và vã mồ hôi.
Theo các chuyên gia chống độc, ngộ độc cá nóc không phải là hiện tượng hiếm gặp. Hàng năm, nhiều trường hợp tương tự vẫn được ghi nhận, đặc biệt tại các tỉnh ven biển hoặc khu vực sông nước, nơi người dân có thói quen tự đánh bắt và sử dụng các loại cá tự nhiên.
Đáng chú ý, không ít bệnh nhân cho biết họ từng ăn cá nóc trước đó mà không gặp vấn đề gì nên nảy sinh tâm lý chủ quan.
Nguyên nhân gây ngộ độc cá nóc chính là do độc chất tetrodotoxin ở trong cá nóc, tập trung ở trứng, ruột và tinh hoàn cá
Cá nóc cực nguy hiểm
Theo Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cá nóc chứa tetrodotoxin - loại độc tố thần kinh có khả năng gây tử vong chỉ với một lượng rất nhỏ. Các chuyên gia cho biết chỉ khoảng 0,5 mg tetrodotoxin cũng đủ cướp đi tính mạng của một người trưởng thành.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết cá nóc luôn nằm trong nhóm thực phẩm có nguy cơ gây ngộ độc cao nhất. Độc tố tập trung chủ yếu ở gan, buồng trứng, ruột, da và một phần trong thịt cá.
Điều nguy hiểm là tetrodotoxin không bị phá hủy ở nhiệt độ nấu ăn thông thường. Vì vậy, dù cá được luộc, hấp, chiên hay nướng kỹ, nguy cơ ngộ độc vẫn tồn tại.
Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa cảnh báo chỉ cần một lượng nhỏ độc tố xâm nhập vào cơ thể cũng có thể gây liệt cơ hô hấp, suy hô hấp cấp và tử vong. Hiện nay, việc điều trị chủ yếu là hồi sức tích cực, hỗ trợ hô hấp và tuần hoàn do chưa có thuốc giải độc đặc hiệu.
Dấu hiệu nhận biết cá nóc và triệu chứng ngộ độc
Tại vùng biển Việt Nam có hàng chục loài cá nóc với hình dạng khác nhau, khiến nhiều người dễ nhầm lẫn với các loài cá thông thường. Một số loài có thân ngắn, da trơn, màu nâu hoặc xanh thẫm, trên thân xuất hiện các đốm hoặc hoa văn đặc trưng. Khi bị đe dọa, cá có khả năng phồng to cơ thể.
Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên tự nhận diện hay phân biệt cá nóc để sử dụng, bởi rất khó xác định chính xác mức độ độc của từng loài.
Theo BSCKII Dương Thiện Phước, Trưởng khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, các triệu chứng ngộ độc cá nóc có thể xuất hiện chỉ sau 10 phút đến vài giờ sau khi ăn.
Ban đầu, người bệnh thường có cảm giác tê môi, tê lưỡi, tê mặt, buồn nôn, chóng mặt, mệt mỏi hoặc yếu tay chân. Khi tình trạng nặng lên, bệnh nhân có thể bị liệt cơ toàn thân, rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp, co giật và hôn mê.
Nguyên nhân tử vong chủ yếu là liệt cơ hô hấp dẫn đến ngừng thở.
Một số loại cá nóc
Các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân tuyệt đối không đánh bắt, mua bán, chế biến hoặc sử dụng cá nóc dưới bất kỳ hình thức nào. Việc chế biến kỹ hay loại bỏ một số bộ phận của cá cũng không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ngộ độc.
Trong trường hợp xuất hiện các dấu hiệu bất thường sau khi ăn cá hoặc hải sản lạ, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt để được cấp cứu kịp thời, tránh bỏ lỡ "thời gian vàng" cứu sống.
