Nghiên cứu của Harvard: Thức dậy sớm có nguy hiểm hơn thức khuya không? Có hai kiểu người không nên thức dậy sớm vì có thể gây hại cho tim và não
Từ nhỏ, chúng ta đã được dạy phải đi ngủ sớm và dậy sớm. Những câu tục ngữ nổi tiếng như "Chim sớm bắt được sâu" và "Kế hoạch trong ngày được lập từ sáng sớm" rất quen thuộc với chúng ta.
Xét cho cùng, trong suy nghĩ của hầu hết mọi người, dậy sớm thường được coi là một điều tốt, và việc duy trì thói quen này lâu dài có thể tăng cường sức khỏe và kéo dài tuổi thọ. Nhưng bạn có biết rằng dậy sớm không phù hợp với tất cả mọi người? Nếu thực hiện không đúng cách, nó có thể nguy hiểm hơn cả việc thức khuya...
1. Việc thức dậy sớm có hại cho sức khỏe hơn việc thức khuya không?
Không thể phủ nhận rằng đi ngủ sớm và dậy sớm thực sự là một lối sống tương đối lý tưởng và lành mạnh. Nếu duy trì lâu dài, đồng hồ sinh học của chúng ta sẽ trở nên ổn định và nhịp nhàng hơn, hệ thống nội tiết sẽ hoạt động bình thường và quá trình trao đổi chất sẽ diễn ra suôn sẻ hơn.
Việc thức dậy sớm không chỉ cải thiện sức khỏe tinh thần, tăng hiệu quả công việc và giảm cảm xúc tiêu cực, mà còn có thể tăng cường hệ miễn dịch và giúp ngăn ngừa các bệnh mãn tính. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng thức dậy sớm có thể giảm nguy cơ mắc bệnh thận, tiểu đường, bệnh tim mạch và thậm chí có thể mang lại lợi ích phòng ngừa ung thư.
Vì dậy sớm có nhiều lợi ích, tại sao lại có người nói rằng nó có hại cho sức khỏe hơn là thức khuya? Lý do nằm ở sự khác biệt về thời điểm thức dậy.
Thực tế, dậy sớm chỉ tốt nếu chúng ta ngủ đủ giấc. Ví dụ, nếu bạn đi ngủ lúc 10 giờ tối và thức dậy lúc 6 giờ sáng, cơ thể bạn sẽ có tám tiếng nghỉ ngơi và phục hồi, và bạn sẽ tự nhiên gặt hái được những lợi ích. Nếu bạn thức dậy sớm nhưng chưa ngủ đủ giấc, điều này được gọi là thức dậy quá sớm, hoàn toàn khác với việc thức dậy sớm và có hại cho sức khỏe của bạn.
Trường Y Harvard từng tiến hành một nghiên cứu tương tự, chia 52 người trẻ khỏe mạnh thành hai nhóm: một nhóm đi ngủ sớm và một nhóm thức khuya.
Nhóm ngủ sớm đi ngủ lúc 11 giờ đêm và thức dậy lúc 3 giờ sáng, trong khi nhóm thức khuya đi ngủ lúc 3 giờ sáng và thức dậy lúc 7 giờ sáng.
Kết quả cho thấy, ngay cả khi chỉ ngủ 4 tiếng, những người tham gia nhóm đi ngủ sớm vẫn cảm thấy tồi tệ hơn và báo cáo nhiều cảm xúc tiêu cực hơn như cô đơn và lo lắng.
Điều này cũng khẳng định rằng việc thức dậy quá sớm khi thiếu ngủ thực sự có hại hơn là thức khuya. Các nhà nghiên cứu tin rằng điều này là do giấc ngủ thường bị gián đoạn đột ngột khi thức dậy quá sớm.
Trong nửa sau của đêm, chúng ta chủ yếu ở trong giai đoạn ngủ REM. Nếu chúng ta đột ngột làm gián đoạn giấc ngủ trong giai đoạn này, chúng ta dễ bị hiện tượng quán tính giấc ngủ, có thể dẫn đến tình trạng uể oải, lú lẫn, suy giảm khả năng nhận thức và tâm trạng tồi tệ sau khi thức dậy.
Vấn đề này đặc biệt nghiêm trọng ở người cao tuổi.
Nhiều người cao tuổi thức dậy trước 5 giờ sáng, thực chất đây là một hình thức thiếu ngủ và tiềm ẩn một số rủi ro. Trong ngắn hạn, họ có thể chỉ bị đau đầu và chóng mặt, nhưng nếu không được khắc phục kịp thời, nó có thể dẫn đến rối loạn chức năng miễn dịch và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về hệ tiêu hóa, tim mạch, mạch máu não và bệnh Alzheimer.
2. Thời gian dậy sớm cũng phụ thuộc vào bốn mùa.
Do đó, thời gian bạn thức dậy cũng rất quan trọng; thức dậy quá sớm không chỉ không có lợi mà còn có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe. Vậy, thời gian nào được coi là không quá sớm để thức dậy?
Y học cổ truyền Trung Quốc tin vào nguyên tắc "hòa hợp giữa người và thiên nhiên", và thời gian thức dậy nên thay đổi theo nhịp điệu của bốn mùa. Hoàng Đế Nội Kinh viết: Mùa xuân là mùa sinh nở, mùa hè là mùa sinh trưởng, vì vậy nên đi ngủ muộn và dậy sớm để thúc đẩy sự phát triển của dương khí; mùa thu là mùa gặt hái, mùa đông là mùa tích trữ, vì vậy nên đi ngủ sớm và dậy sớm vào mùa thu, và đi ngủ sớm và dậy muộn vào mùa đông để thúc đẩy việc tích trữ và bổ sung tinh chất âm khí.
Do đó, nhìn chung nên thức dậy vào khoảng 6 giờ sáng vào mùa hè, và muộn hơn một chút vào mùa đông, thức dậy lúc 7-8 giờ sáng sẽ phù hợp với nhịp sinh học của cơ thể.
Tất nhiên, vẫn có những trường hợp ngoại lệ. Bất kể là mùa đông hay mùa hè, những người bị huyết áp cao và bệnh tim nên điều chỉnh giờ thức dậy cho phù hợp.
Điều này là do vào lúc bình minh, huyết áp và nhiệt độ cơ thể tương đối thấp, và máu có độ nhớt cao hơn. Những người thuộc nhóm này dễ bị tai biến tim mạch và đột quỵ nếu thức dậy sớm vào thời điểm này.
Ngoài việc chú ý đến giờ thức dậy, chúng ta cũng nên để ý đến thời lượng ngủ, vì ngủ quá nhiều hoặc quá ít đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe.
Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí *Frontiers in Psychiatry* bởi Đại học Bergen ở Na Uy cho thấy rằng:
So với những người ngủ 7-8 tiếng, những người ngủ ít hơn 6 tiếng mỗi đêm có nguy cơ mắc bệnh cao hơn 27%; trong khi những người ngủ hơn 9 tiếng có nguy cơ cao hơn 44%.
Do đó, bất kể là mùa hè hay mùa đông, bạn cũng không nên đi ngủ muộn hơn 11 giờ đêm để có thể ngủ đủ 7-9 tiếng khi thức dậy vào buổi sáng và tránh tình trạng "dậy quá sớm".
Thứ ba, có những điều kiêng kỵ về việc thức dậy sớm; đừng vội vàng làm 5 việc này.
Sau khi thức dậy sớm, có 5 việc bạn không nên vội vàng làm, nếu không, lợi ích của việc thức dậy sớm sẽ bị giảm đi và sức khỏe của bạn có thể bị ảnh hưởng.
1. Không nên đứng dậy ngay lập tức.
Khi mới thức dậy, lưu lượng máu trong cơ thể chậm hơn. Nếu bạn lập tức trở mình và ra khỏi giường, oxy không thể được cung cấp kịp thời cho não, điều này dễ gây ra chóng mặt, nhìn mờ và các khó chịu khác.
Bạn nên nằm trên giường từ 2-5 phút sau khi thức dậy để duỗi tay chân và cho cơ thể đủ thời gian "khởi động" trước khi ra khỏi giường.
2. Không nên mở cửa sổ ngay lập tức.
Nhiều người có thói quen mở cửa sổ để thông gió và hít thở không khí trong lành khi thức dậy vào buổi sáng. Tuy nhiên, họ không biết rằng ô nhiễm không khí nghiêm trọng hơn trước và sau khi mặt trời mọc. Việc hít phải không khí ngoài trời tràn vào nhà vào thời điểm này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe.
Nên mở cửa sổ để thông gió vào khoảng 10 giờ sáng hoặc 3 giờ chiều, vì chất lượng không khí lý tưởng hơn vào những thời điểm này.
3. Không nên ăn ngay sau khi ăn.
Não bộ thức dậy sớm hơn các cơ quan khác trong cơ thể, vì vậy đôi khi chúng ta thức dậy trước cả dạ dày. Lúc này, lượng nước bọt và dịch vị tiết ra tương đối thấp, và việc ăn ngay lập tức dễ dẫn đến khó tiêu.
Nên đợi ít nhất mười phút hoặc nửa tiếng sau khi thức dậy rồi mới ăn, và cũng nên tránh ăn những thực phẩm khó tiêu vào buổi sáng, chẳng hạn như thịt.
4. Không nên uống cà phê ngay sau khi thức.
Nhiều người có thói quen uống cà phê để tỉnh táo khi thức dậy vào buổi sáng. Một số chuyên gia chỉ ra rằng uống cà phê ngay sau khi thức dậy có thể dễ dẫn đến dư thừa năng lượng, kích thích tiết axit dạ dày, ảnh hưởng đến sức khỏe đường tiêu hóa và cũng có thể khiến người ta nhạy cảm hơn.
Bạn nên uống cà phê khoảng một tiếng sau khi thức dậy. Bạn cũng có thể ăn một ít bánh mì hoặc các loại thực phẩm thiết yếu khác trước khi uống cà phê.
Ngoài ra, bạn nên làm hai việc này sau khi thức dậy sớm:
1. Đánh răng
Sau một đêm ngủ, một lượng lớn vi khuẩn tích tụ trong miệng. Bạn nên đánh răng ngay sau khi thức dậy để loại bỏ những vi khuẩn và cặn bẩn tích tụ này.
2. Uống một cốc nước ấm.
Uống một ly nước ấm khi thức dậy vào buổi sáng có thể làm giảm độ nhớt của máu, tăng lưu lượng máu và giúp cơ thể tỉnh táo hơn.
Tuy đi ngủ sớm và dậy sớm là tốt, nhưng điều đó không có nghĩa là bạn nên thức dậy vào cùng một thời điểm suốt cả năm. Việc mù quáng theo đuổi việc dậy sớm mà bỏ qua thời lượng ngủ có thể dễ dàng gây hại cho sức khỏe của bạn. Dậy sớm không có nghĩa là dậy "quá sớm". Nếu bạn cảm thấy mệt mỏi ngay cả sau khi ngủ, tốt hơn hết bạn nên bắt đầu thay đổi "thói quen dậy sớm" của mình ngay bây giờ.
